Bu makalenin temel noktaları
- EVREN, tek başına bir sohbet robotu veya tek bir yapay zekâ modeli değildir.
- Platform, Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) bünyesinde geliştirilen Savunma Sanayii Yapay Zekâ Platformu'nun önemli bir parçasıdır.
- EVREN'in temel amacı; veri hazırlama, veri etiketleme, model eğitimi, test, model paylaşımı ve yapay zekâ çıkarım süreçlerini tek bir altyapıda birleştirmektir.
- Platformun MLOps yaklaşımı, yapay zekâ projesinin yalnızca model geliştirme kısmına değil, uçtan uca yaşam döngüsüne odaklanıyor.
- Platformda yüksek performanslı NVIDIA H200 GPU altyapısı kullanılıyor.
- Haziran 2026'da EVREN'in faaliyete geçtiği duyuruldu; Temmuz ayında platformun tanıtım etkinliği gerçekleştirildi.
- Eylül 2026'da EVREN LLM Çıkarım Servisi kullanıma açıldı.
- LLM servisiyle birlikte farklı görevler için 11 açık ağırlıklı model tek bir API üzerinden erişilebilir hale getirildi.
- Platformun önemli özelliklerinden biri, yapay zekâ kaynaklarına erişimin katkı esaslı kredi sistemiyle ilişkilendirilmesi.
- Veri, model veya etiketleme gibi katkılar karşılığında kazanılan kaynaklarla yüksek işlem gücünden yararlanılması hedefleniyor.
- EVREN'i “Türkiye'nin ChatGPT'si” olarak tanımlamak doğru değil; daha doğru ifade Türkiye'nin yapay zekâ geliştirme ve çalıştırma altyapılarından biri olmasıdır.
Türkiye'nin Yapay Zekâ Yolculuğunda Yeni Bir Platform: EVREN
Yapay zekâ yarışında artık yalnızca iyi bir model geliştirmek yeterli değil.
Bir yapay zekâ modelinin ortaya çıkması için kaliteli veriye, bu verinin doğru şekilde etiketlenmesine, güçlü işlem altyapısına, model eğitim sistemlerine, test ortamlarına ve nihayetinde eğitilen modelin gerçek uygulamalarda çalıştırılabileceği bir altyapıya ihtiyaç bulunuyor.
İşte EVREN bu noktada devreye giriyor.
Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı tarafından geliştirilen platform, Türkiye'deki yapay zekâ çalışmalarında ihtiyaç duyulan farklı aşamaları tek bir çatı altında toplamayı hedefliyor. Platform; veri, GPU altyapısı, model eğitimi, model çıkarımı ve model paylaşımı gibi süreçleri birbiriyle bağlantılı şekilde ele alıyor.
Bu nedenle EVREN'i yalnızca “yeni bir yapay zekâ sitesi” olarak görmek platformun asıl amacını kaçırmak olur.
EVREN aslında nedir?
EVREN'in arkasındaki temel fikir MLOps, yani Machine Learning Operations yaklaşımı.
Basit bir ifadeyle MLOps, bir yapay zekâ modelinin sadece geliştirilmesini değil, geliştirme sonrasında test edilmesini, sürümlendirilmesini, çalıştırılmasını ve yönetilmesini de kapsayan süreçlerin bütününü ifade ediyor.
EVREN'in açıklanan yapısına bakıldığında platformun amacı da tam olarak bu uçtan uca süreci kolaylaştırmak.
SSB'nin Savunma Sanayii Yapay Zekâ Platformu için açıkladığı hedefler arasında veri toplama ve etiketleme, derin öğrenme modellerinin eğitilmesi ve modellerin sunulması gibi aşamaların merkezi bir yapı üzerinden yürütülmesi bulunuyor.
Dolayısıyla EVREN'i:
olarak düşünmek daha doğru.
“Türkiye'nin yapay zekâ modeli” demek doğru mu?
Burada önemli bir ayrım var.
EVREN hakkında internette “Türkiye'nin yapay zekâsı”, “yerli yapay zekâ” veya benzeri ifadeler kullanılabiliyor. Ancak teknik açıdan EVREN'in kendisi tek bir büyük dil modeli değildir.
Platform daha çok farklı yapay zekâ modellerinin üzerinde çalıştırılabildiği bir altyapı niteliğinde.
Nitekim Eylül 2026'da açılan LLM çıkarım hizmetinde EVREN üzerinde 11 farklı açık ağırlıklı modelden oluşan bir model filosunun kullanıma sunulduğu duyuruldu. Bu modeller farklı görevler için gruplandırılıyor.
Bu nedenle:
“Türkiye kendi ChatGPT'sini yaptı.”
şeklindeki bir tanımlama teknik açıdan yanıltıcı olur.
Buna karşılık:
“Türkiye, yapay zekâ modellerinin geliştirilmesi ve çalıştırılması için kendi altyapılarından birini oluşturuyor.”
ifadesi mevcut kaynaklarla çok daha uyumlu.
EVREN'de LLM dönemi başladı
Platform açısından en dikkat çekici gelişmelerden biri Eylül 2026'da gerçekleşti.
SAYZEK'in 18 Eylül 2026 tarihli duyurusuna göre EVREN Platformu LLM Çıkarım Servisi kullanıma açıldı.
Böylece platform yalnızca yapay zekâ modeli eğitmek isteyenlerin kullanabileceği bir altyapı olmaktan çıkarak, hazır dil modellerinin çıkarım/inference işlemleri için de kullanılabilen bir yapıya doğru genişledi.
Platformun açıklamasına göre LLM servisi, farklı görevler için 11 açık ağırlıklı modeli tek bir API üzerinden erişilebilir hale getiriyor.
Listede farklı amaçlara yönelik modeller bulunuyor:
Akıl yürütme, kod ve ajanlar
- glm-5.3
- deepseek-v4-flash
- qwen3.8-flash-next
- gemma-4-31b
Görsel ve video
- qwen3-vl-30b
Arama, gömme ve güvenlik
- qwen3-embedding-8b
- qwen3-reranker-8b
- qwen3guard-4b
Belge ve ses
- dots-ocr
- deepseek-ocr-2
- qwen3-asr-1.7b
Bu model isimleri EVREN'in tek bir yapay zekâ modelinden ziyade farklı görevlerde kullanılabilecek modelleri bir altyapı üzerinden sunma yaklaşımını gösteriyor.
11 farklı model neden önemli?
Bir yapay zekâ sistemi için her görevi aynı modelle çözmeye çalışmak her zaman en uygun yaklaşım olmayabilir.
Örneğin bir uygulamanın ihtiyacı:
- metin üretmek,
- kod yazmak,
- uzun belgeleri analiz etmek,
- görsel anlamak,
- sesleri yazıya çevirmek,
- dokümanlardan bilgi çıkarmak,
- güvenlik filtresi uygulamak,
- semantik arama yapmak
olabilir.
EVREN'in LLM servisindeki model çeşitliliği de bu farklı kullanım alanlarına hitap edecek şekilde tasarlanmış görünüyor.
Bu açıdan platformun önemli taraflarından biri yalnızca “bir model sunması” değil, farklı yapay zekâ yeteneklerini ortak bir altyapıda birleştirmesi.
Türkiye'deki H200 GPU altyapısı
EVREN'in dikkat çeken taraflarından biri de kullanılan donanım.
Platformun kendi açıklamalarına aktarılan bilgilere göre LLM çıkarım hizmeti Türkiye'de bulunan bare-metal NVIDIA H200 GPU kümesi üzerinde çalışıyor. EVREN'in daha önce açıklanan altyapısında da yüksek kapasiteli GPU kaynaklarının yapay zekâ çalışmaları için kullanılması hedeflenmişti.
EVREN'in LLM hizmetiyle ilgili açıklamasında 64 adet NVIDIA H200 GPU, 8 düğüm ve her düğümde 8 GPU bulunan bir yapıdan bahsediliyor. Ayrıca InfiniBand NDR 400G bağlantısından, Slurm ve Apptainer gibi altyapı bileşenlerinden söz ediliyor.
Burada özellikle dikkat edilmesi gereken nokta şu:
H200 bir yapay zekâ modeli değildir.
H200, yüksek performanslı yapay zekâ ve hesaplama işlemlerinde kullanılan bir GPU'dur.
Yani basitçe:
Model = yapay zekânın kendisini oluşturan yazılım/model ağırlıkları
H200 = bu modelleri çalıştırmak için kullanılan yüksek performanslı donanım
şeklinde düşünülebilir.
1 milyon token'a kadar bağlam
EVREN'in yeni LLM hizmetinde dikkat çeken teknik özelliklerden biri de bazı kullanım senaryolarında 1 milyon token'a kadar bağlam penceresi desteğinin açıklanması.
Bu kapasite özellikle uzun dokümanlarla çalışılması açısından önemli olabilir.
Örneğin yüzlerce sayfalık bir dokümanı analiz etmek isteyen bir sistem için geniş bağlam penceresi:
- uzun raporların incelenmesi,
- büyük dokümanların karşılaştırılması,
- teknik belgelerin analiz edilmesi,
- kurum içi dokümanlarla çalışan yapay zekâ uygulamaları
gibi kullanım alanlarında avantaj sağlayabilir.
Ancak burada da önemli bir ayrım var: “1 milyon token bağlam desteği” bütün modellerin aynı şekilde 1 milyon token kullandığı anlamına gelmez. Destek, kullanılan model ve servis yapılandırmasına bağlıdır.
EVREN sadece dil modellerinden oluşmuyor
Platformun geçmişine bakıldığında EVREN'in LLM servisinden önce de görüntü işleme ve model eğitim tarafında faaliyet gösterdiği görülüyor.
Platformun ilk fazında kullanıcıların görüntü verileri üzerinden çeşitli derin öğrenme modellerini eğitmesine yönelik altyapı oluşturulduğu belirtiliyor.
Nesne tespiti, görüntü bölütleme ve görüntü sınıflandırma gibi görevler platformun yapısında yer alıyor.
Bu da EVREN'in başlangıçtan itibaren yalnızca sohbet botu geliştirmeye yönelik bir proje olmadığını gösteriyor.
Veri neden EVREN'in merkezinde?
Yapay zekâ projelerinde en önemli unsurlardan biri çoğu zaman modelden önce veridir.
Ham veri doğrudan kullanılabilir olmayabilir.
Örneğin bir görüntüde:
- araç,
- insan,
- bina,
- uçak,
- gemi
gibi nesnelerin bulunması durumunda yapay zekâ sisteminin bunları öğrenebilmesi için verinin uygun şekilde işlenmesi ve etiketlenmesi gerekebilir.
SSB'nin daha geniş yapay zekâ platformunda bulunan Veri Kovanı da tam olarak bu ihtiyaca odaklanıyor.
Veri Kovanı; görüntü, metin ve hareketli görüntü gibi verilerin etiketlenmesi ve yapay zekâ projelerinde kullanılabilecek nitelikli veri kümelerinin oluşturulması amacıyla geliştirilmiş durumda.
Veri etiketleme sisteminde insan faktörü de özellikle vurgulanıyor.
Çünkü yapay zekânın öğrenebilmesi için kullanılan verinin yalnızca çok olması değil, doğru şekilde hazırlanmış olması gerekiyor.
Model Eğitim Portalı ile nasıl bağlantılı?
EVREN'in arkasındaki daha geniş SSYZ ekosisteminde daha önce Model Eğitim Portalı da bulunuyordu.
Model Eğitim Portalı'nın amacı, yapay zekâ modeli eğitim sürecini kullanıcı açısından daha kolay hale getirmek.
Sistem; veri setinin hazırlanması, model eğitimi, test edilmesi ve eğitim sonucunun bir versiyon haline getirilmesi gibi süreçleri destekliyor.
Bu yapı EVREN'in neden yalnızca “bir AI sitesi” olmadığını anlamak açısından önemli.
Çünkü yapay zekâ projesinin gerçek yaşam döngüsü:
Veri → Etiketleme → Eğitim → Test → Model → Çıkarım → Uygulama
şeklinde ilerleyebilir.
EVREN'in hedeflediği yapı da bu süreci mümkün olduğunca merkezi hale getirmek.
Katkı karşılığında GPU kullanımı
EVREN'in dikkat çekici özelliklerinden biri de kaynak kullanımındaki katkı esaslı yaklaşım.
Platformun açıklamasına göre kullanıcılar:
- veri etiketleyerek,
- veri seti paylaşarak,
- model paylaşarak
kredi kazanabiliyor ve bu krediler yapay zekâ kaynaklarına erişimde kullanılabiliyor.
Bu yaklaşım klasik “GPU kirala ve kullan” sisteminden biraz farklı.
Burada amaç yalnızca kullanıcının platformdan kaynak tüketmesi değil, ekosisteme katkıda bulunması.
Bu model özellikle yüksek maliyetli GPU altyapısına kendi başına erişmekte zorlanan:
- öğrenciler,
- akademisyenler,
- araştırmacılar,
- girişimler,
- kurumlar
açısından dikkat çekici olabilir.
Ankara Üniversitesi de EVREN'in öğrenci ve araştırmacıların kullanımına açıldığını ve veri hazırlama, etiketleme, model eğitimi, GPU desteği ve test süreçlerini desteklediğini duyurdu.
Öğrenciler ve akademisyenler için neden önemli?
Yapay zekâ alanında proje geliştirmek isteyen bir öğrencinin karşısındaki en büyük sorunlardan biri her zaman yazılım olmayabilir.
Bazen asıl sorun işlem gücüdür.
Küçük bir bilgisayarda basit makine öğrenmesi çalışmaları yapılabilirken büyük modellerin eğitimi veya yüksek miktarda veriyle çalışma ciddi GPU kaynakları gerektirebilir.
EVREN'in öğrenci ve araştırmacılara açılması bu açıdan önemli.
Sakarya Üniversitesi'nin de öğrencilerine yaptığı duyuruda EVREN'i; bitirme projeleri, TEKNOFEST çalışmaları ve bireysel araştırmalar için yüksek performanslı GPU altyapısı sağlayan bir MLOps platformu olarak tanıttığı görülüyor.
EVREN'in savunma sanayii açısından anlamı
Platformun ortaya çıkışındaki temel alanlardan biri savunma sanayii.
SSB'nin açıklamasında platformun amacı, savunma sanayiinin yapay zekâ ihtiyaçlarında ortaya çıkan veri, donanım, model eğitim ve model sunumu gibi ihtiyaçları merkezi bir altyapı üzerinden karşılamak olarak belirtiliyor.
Bu yaklaşımın önemli bir sonucu şu olabilir:
Her kurumun kendi başına:
- GPU altyapısı kurması,
- veri hazırlama sistemi oluşturması,
- model eğitim altyapısı geliştirmesi,
- model sunucuları kurması
gerekmeyebilir.
Bunun yerine ortak bir altyapının farklı projeler tarafından kullanılması hedefleniyor.
SSB'nin açıklamalarında bu yaklaşımın yüksek maliyetli ve birbirini tekrar eden altyapı yatırımlarının azaltılmasına katkı sağlaması hedefleniyor.
Veri egemenliği konusu
EVREN'in son dönemdeki LLM hizmetinde dikkat çeken bir diğer konu verinin nerede işlendiği.
Platformun yaptığı açıklamaya göre LLM servisinde modele gönderilen istemler, oluşturulan yanıtlar ve kullanım kayıtları Türkiye'de işleniyor ve yurt dışına veri aktarılmadığı belirtiliyor.
Bu özellikle:
- kamu kurumları,
- savunma sanayii şirketleri,
- üniversiteler,
- araştırma kuruluşları,
- hassas kurumsal verilerle çalışan şirketler
açısından önemli bir konu.
Çünkü kurumların yapay zekâ kullanırken karşılaştığı temel sorulardan biri yalnızca “hangi model daha iyi?” değildir.
Bunun yanında:
Verim nerede işleniyor?
Veriler kim tarafından tutuluyor?
Veriler başka ülkelere aktarılıyor mu?
Kritik bilgiler hangi altyapıda çalışıyor?
gibi sorular da giderek önem kazanıyor.
EVREN'in öne çıkardığı noktalardan biri de bu veri egemenliği yaklaşımı.
EVREN ChatGPT'nin rakibi mi?
Bu sorunun cevabı doğrudan hayır şeklinde veya evet şeklinde verilmemeli.
Çünkü EVREN'in yapısı ChatGPT gibi son kullanıcıya yönelik tek bir genel amaçlı sohbet uygulamasından farklı.
ChatGPT gibi bir hizmette kullanıcı doğrudan sohbet arayüzüne girip modelle konuşurken EVREN daha çok:
yapay zekâ geliştiricileri + araştırmacılar + kurumlar + öğrenciler + geliştiriciler
için altyapı sunma yaklaşımında.
Özellikle LLM çıkarım API'sinin açılmasıyla geliştiricilerin EVREN üzerinde bulunan modelleri kendi uygulamalarına entegre etmesi mümkün hale geliyor. Platform, mevcut uygulamalarda kullanım için OpenAI uyumlu API yaklaşımını da duyuruyor.
Bu nedenle EVREN'i:
“Türkiye'nin ChatGPT'si”
yerine:
“Türkiye'de yapay zekâ geliştirmek ve çalıştırmak için oluşturulan altyapılardan biri”
olarak değerlendirmek çok daha doğru.
Peki “yerli yapay zekâ” denebilir mi?
Burada da kavramları ayırmak gerekiyor.
Platformun kendisi SSB bünyesinde geliştirilen bir yapı ve Türkiye'deki donanım altyapısı üzerinde hizmet vermesi nedeniyle yerli/millî yapay zekâ altyapısı olarak tanımlanıyor. SAYZEK ve ilgili üniversite duyurularında da bu yönde ifadeler kullanılıyor.
Ancak EVREN LLM servisinde kullanılan bütün modellerin sıfırdan Türkiye'de geliştirilmiş modeller olduğunu söylemek doğru olmaz.
Platformun duyurusunda kullanılan modellerin açık ağırlıklı modeller olduğu açıkça belirtiliyor.
Dolayısıyla:
Yerli altyapı + Türkiye'deki GPU kaynakları + farklı açık ağırlıklı modeller
şeklinde düşünmek daha doğru.
EVREN'in gelecekteki potansiyeli
EVREN'in asıl dikkat çekici tarafı tek bir ürün olmaktan ziyade bir ekosistem altyapısı olarak tasarlanmış olması.
Platformun gelişim çizgisine bakıldığında:
Veri etiketleme
↓
Model eğitimi
↓
Görüntü işleme
↓
Model çıkarımı
↓
LLM çıkarımı
↓
API ile uygulamalara entegrasyon
gibi daha geniş bir yapıya doğru ilerlediği görülüyor.
Bu da platformun yalnızca savunma sanayii içerisindeki projeler için değil, zaman içerisinde akademik araştırmalardan girişimlere kadar daha geniş bir yapay zekâ ekosisteminde kullanılabilmesinin hedeflendiğini gösteriyor.
SSB'nin daha geniş Savunma Sanayii Yapay Zekâ Platformu açıklamalarında da amaç; veri, donanım, model eğitim ve yapay zekâ ekosistemi ihtiyaçlarını merkezi bir yapıyla karşılamak olarak ifade ediliyor.
Türkiye açısından neden önemli?
Yapay zekâ yarışında yalnızca modeller değil, altyapılar da stratejik hale geliyor.
Çünkü güçlü bir yapay zekâ ekosistemi için aynı anda:
- kaliteli veri,
- veri etiketleme,
- GPU altyapısı,
- model eğitim sistemleri,
- yapay zekâ uzmanları,
- araştırmacılar,
- yazılım geliştiricileri,
- model sunum altyapıları
gerekiyor.
EVREN'in dikkat çekici tarafı, bu bileşenlerden mümkün olduğunca fazlasını aynı ekosistemde buluşturmayı amaçlaması.
SSB'nin Savunma Sanayii Yapay Zekâ Platformu da zaten yüksek işlem gücü, nitelikli veri, model eğitimi ve yetenek geliştirme konularını birlikte ele alıyor.
Sonuç: EVREN bir yapay zekâ modelinden daha fazlası
EVREN'i yalnızca “Türkiye'nin yeni yapay zekâ modeli” olarak tanıtmak eksik olur.
Platformun bugün geldiği noktada daha doğru tanım:
Türkiye'de yapay zekâ modellerinin geliştirilmesi, eğitilmesi, test edilmesi ve çalıştırılması için oluşturulan, SSB bünyesindeki millî yapay zekâ ve MLOps altyapısı.
Özellikle Eylül 2026'da LLM çıkarım servisinin açılmasıyla EVREN'in kapsamı daha da genişledi.
Platform üzerinde farklı görevlerde kullanılabilecek 11 açık ağırlıklı modelin, Türkiye'deki GPU altyapısı üzerinden tek bir API yaklaşımıyla sunulması, EVREN'in yalnızca model eğitme amacı taşıyan bir sistem olmadığını gösteriyor.
Bunun yanında veri etiketleme, model eğitimi, görüntü işleme, GPU kaynakları ve katkı karşılığında kredi sistemi gibi bileşenler platformun daha geniş bir yapay zekâ ekosistemi oluşturma hedefini ortaya koyuyor.
Kısacası EVREN'in asıl iddiası yeni bir sohbet robotu ortaya çıkarmaktan çok, Türkiye'de yapay zekâ geliştirmek isteyen kişi ve kurumların ihtiyaç duyduğu altyapıyı tek bir ekosistemde toplamaya çalışmak.
Ve bu nedenle önümüzdeki dönemde özellikle üniversiteler, yapay zekâ araştırmacıları, savunma sanayii şirketleri, geliştiriciler ve yerli AI uygulamaları geliştirmek isteyen girişimler açısından takip edilmesi gereken platformlardan biri haline geliyor.
Kaynaklar ve doğrulama
Bu yazıda temel bilgileri mümkün olduğunca SSB'nin Savunma Sanayii Yapay Zekâ Platformu, SAYZEK ve ilgili üniversitelerin duyurularıyla çapraz kontrol ettim. EVREN'in ana adresi robots.txt nedeniyle doğrudan tarayıcı üzerinden açılmadığı için, ana sitenin arama motorlarında indekslenen bilgilerinin yanı sıra SSB/SAYZEK ekosistemindeki birincil duyuruları esas aldım. Özellikle 64 H200, 11 model, LLM çıkarım servisi ve Türkiye'de veri işleme gibi güncel teknik bilgiler için EVREN'in yayımladığı Eylül 2026 duyurusu ayrıca kontrol edildi.
EVREN Platformu: evren.ssyz.org.tr
Savunma Sanayii Yapay Zekâ Platformu: SSYZ Platformu
SAYZEK: Savunma Sanayii Yapay Zekâ Yetenek Kümelenmesi
